6

Có những người cả đời chỉ mong một điều rất giản dị:

• Gia đình bình an.
• Con cái nên người.
• Công việc thuận lợi.
• Trong nhà ít chuyện.
• Tuổi càng lớn càng nhẹ lòng.

Khi nói về những điều ấy, người Việt thường nhắc đến hai chữ phúc đức: “Nhà này có phúc”, “Người này có phúc”, “Ông bà sống có đức nên con cháu được hưởng phúc”. Những câu nói ấy rất quen thuộc, nhưng thực sự phúc đức là gì?

• Có phải cứ làm thật nhiều việc tốt thì cuộc sống sẽ luôn thuận lợi?
• Có phải tích đức là phải làm những điều thật lớn lao?
• Hay phúc đức thực ra bắt đầu từ những việc rất nhỏ mà chúng ta vẫn làm mỗi ngày?

Đào nghĩ đây là một câu hỏi đáng để mỗi người tự nhìn lại. Bởi nếu hiểu phúc đức chỉ là “làm điều tốt để đổi lấy may mắn”, chúng ta rất dễ biến một giá trị sống thành một cuộc trao đổi. Còn nếu hiểu sâu hơn, phúc đức có thể được nhìn như những giá trị tốt đẹp mà một người tạo ra, gìn giữ và lan truyền trong cuộc sống của mình.

1. Phúc đức là gì?

“Phúc” và “đức” là hai khái niệm thường đi cùng nhau trong đời sống văn hóa Á Đông:

• Phúc: Thường được dùng để nói về những điều tốt lành, sự may mắn, bình an và những giá trị tốt đẹp mà con người mong muốn có trong cuộc sống.
• Đức: Thường gắn với cách sống, phẩm chất, đạo lý và cách một người đối xử với người khác.

Vì vậy, khi nói đến phúc đức, người ta thường không chỉ nói về tiền bạc hay sự may mắn. Một người có nhiều tiền chưa chắc đã được gọi là người có phúc. Ngược lại, một gia đình không quá giàu nhưng con cái biết yêu thương, vợ chồng biết tôn trọng nhau, cha mẹ tuổi già được sống bình an, con cháu biết giữ đạo lý… nhiều người vẫn gọi đó là một gia đình có phúc.

Có lẽ bởi vì phúc không chỉ nằm ở những gì mình sở hữu, mà còn nằm ở cách mình sống và những điều mình để lại cho người khác.

2. Phúc đức có phải là một thứ có thể “mua” được không?

Đây là điều Đào nghĩ chúng ta cần phân biệt rất rõ. Có những lúc con người gặp khó khăn, mất mát hoặc lo lắng về tương lai, chúng ta rất dễ muốn tìm một cách nào đó để “đổi vận”, “cầu phúc”, “giải hạn” thật nhanh.

Nhưng nếu chỉ làm một việc thiện với mong muốn ngay lập tức nhận lại một điều tốt đẹp tương ứng, thì đó vẫn giống một cuộc trao đổi:

“Con làm việc này, mong cuộc đời trả lại cho con điều kia.”

Nếu nhìn như vậy, chữ “phúc” trở nên rất nhỏ, bởi phúc đức không nên được hiểu như một chiếc máy: Bỏ việc tốt vào -> nhận may mắn ra. Cuộc đời không đơn giản như vậy. Một việc tốt có thể tạo ra ảnh hưởng tốt, nhưng kết quả của cuộc đời còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác: hoàn cảnh, lựa chọn, thời gian, các mối quan hệ và cách mỗi người tiếp tục sống.

Điều quan trọng hơn có lẽ là: Mình làm điều tốt vì mình muốn trở thành một người tốt hơn, chứ không chỉ vì muốn nhận lại một phần thưởng.

3. Phúc đức bắt đầu từ đâu?

Nhiều người nghĩ muốn tạo phúc phải làm những việc rất lớn như làm từ thiện, giúp thật nhiều người hay đóng góp rất nhiều tiền. Những việc đó đều có giá trị khi xuất phát từ sự chân thành, nhưng phúc đức không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu ngay trong căn nhà của mình:

• Một người con biết chăm sóc cha mẹ.
• Một người cha biết dành thời gian cho con.
• Một người mẹ không dùng những lời cay nghiệt để làm tổn thương con mình.
• Một người vợ biết lắng nghe, người chồng biết giữ lời.
• Một người làm kinh doanh không cố tình lừa khách hàng, người quản lý không chèn ép nhân viên.
• Một người có quyền lực nhưng không dùng quyền lực để làm khó người yếu thế.
• Một người biết mình có thể nói một câu làm người khác tổn thương nhưng lựa chọn im lặng.

Những điều ấy rất nhỏ, nhưng chính những điều nhỏ ấy tạo nên cách một người sống. Và cách một người sống lâu ngày sẽ trở thành đức.

4. Tích đức không nhất thiết phải để người khác nhìn thấy

Có những việc tốt nếu được người khác biết thì rất đẹp, nhưng cũng có những việc tốt không cần ai biết:

• Giúp một người khác trong lúc khó khăn rồi lặng lẽ bước đi.
• Nhường một cơ hội cho người khác.
• Không nói ra một bí mật có thể làm người khác tổn thương.
• Có thể trả đũa nhưng chọn không làm.
• Biết mình đúng nhưng vẫn chọn cách nói chuyện tử tế.

Không ai vỗ tay, không có hình ảnh để đăng lên mạng xã hội, không có lời khen. Nhưng điều đó không có nghĩa là nó không có giá trị, bởi có những việc mình làm không phải để xây dựng hình ảnh trong mắt người khác, mà để xây dựng con người bên trong mình. Đó là một cách rất đẹp để hiểu chữ “đức”.

5. Phúc đức gia đình: Khi cha mẹ gieo một cách sống

Trong dân gian, chúng ta thường nghe câu: “Ông bà có đức để lại cho con cháu.” Cách nói này đã tồn tại rất lâu trong văn hóa Việt Nam. Nhưng nếu nhìn theo hướng thực tế hơn, chúng ta cũng có thể thấy một điều rất rõ: Cách sống của cha mẹ thực sự có ảnh hưởng đến con cái.

Một đứa trẻ lớn lên trong một gia đình mà người lớn biết giữ lời, biết xin lỗi, biết yêu thương và tôn trọng nhau sẽ có những trải nghiệm rất khác với một đứa trẻ thường xuyên chứng kiến sự xúc phạm, lừa dối và bạo lực. Đó không nhất thiết phải được giải thích bằng một điều gì quá huyền bí, mà đơn giản là sự truyền lại của cách sống: Cha mẹ gieo -> Con cái quan sát -> Con cái học -> Mang cách sống ấy đi vào những mối quan hệ của chính mình.

Vì vậy, khi nói đến phúc đức gia đình, Đào nghĩ chúng ta không nên chỉ nghĩ đến việc “để lại tài sản”. Có khi thứ cha mẹ để lại lớn nhất chính là:

• Một cách sống, một nền nếp, một chữ tín.
• Một cách đối xử với người khác và một gia đình biết yêu thương nhau.

Những thứ ấy đôi khi không được ghi trong di chúc, nhưng lại đi cùng con cháu rất lâu.

6. Người có phúc có phải lúc nào cũng giàu có?

Không. Nếu nhìn phúc theo nghĩa rộng của đời sống, tiền bạc chỉ là một phần:

• Có người nhiều tiền nhưng gia đình luôn bất hòa.
• Có người có địa vị nhưng không có một người thật lòng bên cạnh.
• Có người thành công trong công việc nhưng nhiều năm không có một bữa cơm bình yên cùng gia đình.

Ngược lại, có những người cuộc sống rất bình thường, không quá giàu, không nổi tiếng nhưng có cha mẹ khỏe mạnh, người bạn đời tử tế, con cái biết yêu thương, có công việc đủ nuôi sống gia đình, có thể ngủ một giấc bình yên và sáng thức dậy mà không phải sống trong sợ hãi. Đó cũng có thể là một dạng phúc.

Bởi vậy, đôi khi mình quá tập trung vào thứ người khác đang có mà quên mất những điều đáng quý đang có trong tay mình. Phúc nhiều khi không phải là có thêm thật nhiều, mà là biết nhận ra những điều đáng quý mình đang có.

7. 6 cách đơn giản để vun bồi phúc đức mỗi ngày

Đào nghĩ không cần bắt đầu bằng một việc quá lớn. Hãy bắt đầu bằng những việc mình có thể làm ngay:

1. Giữ chữ tín: Đã hứa thì cố gắng làm; không làm được thì nói rõ, đừng để người khác phải trả giá cho sự tùy tiện của mình.
2. Biết nói lời tử tế: Một lời nói không mất tiền nhưng có thể thay đổi cả tâm trạng của một người trong một ngày. Đôi khi, một câu “Không sao, mình hiểu” có giá trị hơn rất nhiều lời khuyên.
3. Không cố tình làm tổn thương người khác: Không phải mình không được quyền tức giận, nhưng khi tức giận, mình vẫn cần biết giới hạn vì có những lời nói ra rồi rất khó lấy lại.
4. Biết ơn những người đã giúp mình: Đừng đợi đến khi mất một người mới nhận ra họ từng quan trọng. Một lời cảm ơn đúng lúc là cách rất đẹp để giữ phúc cho một mối quan hệ.
5. Sống tử tế ngay cả khi không ai nhìn thấy: Đây là điều khó nhất, bởi khi không ai nhìn, mình mới thật sự biết mình là người như thế nào.
6. Biết dừng lại trước lòng tham: Có những thứ mình có thể lấy được hoặc tận dụng được, nhưng không có nghĩa là nên lợi dụng người khác. Biết đủ đôi khi cũng là một loại phúc.

💡 Lưu ý: Phúc đức không phải là lý do để mình chịu đựng tất cả

Đây cũng là điều Đào muốn nói rất rõ: Sống có đức không có nghĩa là phải để người khác làm tổn thương mình.

• Tha thứ không có nghĩa là phải quay lại một mối quan hệ độc hại.
• Tử tế không có nghĩa là không được nói “không”.
• Bao dung không có nghĩa là bỏ qua mọi sai trái.

Có những lúc giữ mình, bảo vệ con cái, bảo vệ gia đình và đặt ra một ranh giới rõ ràng cũng là một cách sống có trách nhiệm. Phúc không đến từ việc mình trở thành người yếu đuối, mà có thể bắt đầu từ việc mình sống tử tế nhưng vẫn tỉnh táo.

🌿 Hãy bắt đầu từ người đang sống cùng mình

Có một điều rất dễ xảy ra: Chúng ta có thể rất tử tế với người ngoài nhưng lại nóng giận với cha mẹ; kiên nhẫn với khách hàng nhưng mất kiên nhẫn với con cái; nói chuyện nhẹ nhàng với người lạ nhưng về nhà lại dùng những lời nặng nề với người thân.

Nếu muốn vun bồi phúc đức, có lẽ không cần bắt đầu ở đâu xa. Hãy bắt đầu từ người đang sống cùng mình qua một bữa cơm, một cuộc điện thoại, một lời hỏi thăm, một lần chủ động xin lỗi hay một lần ngồi xuống nghe người thân nói hết câu. Những việc ấy không lớn, nhưng đôi khi chính những điều nhỏ như vậy lại làm một gia đình ấm lên.

📖 Gợi ý đọc thêm

Nếu chị muốn đọc sâu hơn về mối liên hệ giữa nhân quả, cách sống và những trải nghiệm của con người, có thể xem thêm Góc Sách & Tài Liệu của Lưu Mộng Đào:

• Nhân Quả Báo Ứng Hiện Đời: Phù hợp để đọc tiếp sau bài này nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về chủ đề nhân quả.
• Muôn Kiếp Nhân Sinh: Mở rộng câu chuyện theo hướng suy ngẫm về con người, hành trình sống và những mối liên hệ phía sau những gì chúng ta đang trải qua.

Đào không nghĩ một cuốn sách có thể thay mình trả lời tất cả những câu hỏi của cuộc đời, nhưng một cuốn sách hay đôi khi có thể khiến mình dừng lại — và một khoảnh khắc dừng lại đúng lúc có thể thay đổi một cách nhìn.

Lời kết

Phúc đức có lẽ không phải là thứ chúng ta có thể nhìn thấy bằng mắt. Nó không có hình dạng, không có con số, không có một bảng điểm để biết hôm nay mình đã “tích” được bao nhiêu. Nhưng mình có thể nhìn thấy những dấu vết của nó trong cách một người sống:

• Trong một gia đình biết thương nhau.
• Trong một người giữ được chữ tín.
• Trong một người thành công nhưng không quên cách đối xử tử tế.
• Trong một người có thể giúp người khác mà không cần phải kể công.

Và đôi khi, phúc lớn nhất không phải là cuộc đời không có khó khăn, mà là khi đi qua những khó khăn ấy, mình vẫn còn giữ được lòng tử tế. Nếu hỏi Đào: “Muốn vun bồi phúc đức thì nên bắt đầu từ đâu?”, Đào sẽ không nói hãy làm một điều thật lớn. Hãy bắt đầu bằng một điều rất nhỏ:

• Hôm nay, nói một lời tử tế hơn.
• Giữ một lời hứa.
• Tha thứ cho một chuyện đã đủ lâu.
• Gọi điện hỏi thăm cha mẹ, ngồi xuống nghe con mình nói.
• Không lấy thứ không thuộc về mình, không làm tổn thương một người chỉ vì mình đang tức giận.
• Và sống tử tế ngay cả khi không ai nhìn thấy.

Bởi có lẽ, phúc đức không bắt đầu từ việc mình có bao nhiêu, mà bắt đầu từ câu hỏi: “Mình đang trở thành người như thế nào?”

Và sau cùng, điều mình để lại cho con cháu có thể không chỉ là một căn nhà hay một khoản tiền, mà còn là một cách sống, một cái tên được nhắc đến với sự tử tế, một gia đình biết thương nhau và một bài học về cách làm người. Có lẽ đó mới là thứ phúc đức lâu dài nhất.

• LƯU MỘNG ĐÀO
  • Giám Đốc Điều Hành Kim Tâm Cát
  • Lãnh Đạo Hệ Thống Diamond Lưu Kim Tâm Cát
  • Phó Ban Điều Hành Hệ Thống Đào Tạo LionX
• 🌐 Website: diamondluukimtamcat.com
• 🌸 Blog: luumongdao.com
• ▶️ YouTube: @luumongdao
• ☎️ Hotline/Zalo: 0786.136.686